Laatst hoorde ik iemand tegen mij zeggen: “Je ziet ze gewoon niet. Waar zijn al die intelligente, succesvolle Turken? Misschien zijn ze er wel niet.” Ik wist niet hoe ik daarop moest reageren. Zo’n opmerking getuigt van arrogantie, onwetendheid en eigenlijk ook onverdraagzaamheid. Het betekent eigenlijk dat als je niet intelligent en/of succesvol bent, je eigenlijk niet bestaat. Blijkbaar besta je ook niet als je wel intelligent en succesvol bent, maar tot een bepaalde bevolkingsgroep hoort. En voor Turken kun je allerlei andere woorden gebruiken, katholiek, Marokkaan, boeddhist, noem maar op.

In de ideeënwereld en de spirituele wereld is eigenlijk niets tastbaar of zichtbaar. Die wereld is een voor ons onzichtbare wereld. Datzelfde geldt voor de filosofie. Hoewel de filosofie ook wel de moeder aller wetenschappen wordt genoemd, kunnen bepaalde argumenten empirisch bewezen worden. Een ‘stroming’ binnen de spirituele wereld, die soms het toppunt van ongrijpbaarheid lijkt, is het mysticisme. Het is lastig om dit als begrip te omschrijven, het is een stroming die er vanuit gaat dat er ook kennis over de wereld om ons heen mogelijk is op een andere wijze dan de zintuigen, het verstand of de rede.

De Verlichting stamt uit de achttiende eeuw. Omdat de Verlichting ontstond in het Westen, wordt deze stroming tegenwoordig ook alleen maar geassocieerd met het Westen. Dit is een beperkende kijk, zowel op het Westen als op de Verlichting. Het brengt verder met zich mee dat het Verlichtingsdenken gemonopoliseerd of gekaapt wordt in discussies. Het Verlichtingsdenken zou bijvoorbeeld diametraal staan ten opzichte van Islamitisch denken. Daarmee is de discussie over de veelzijdigheid van Islamitisch denken dan direct afgelopen. Dat is een hele oppervlakkige wijze van redeneren die niet alleen het Islamitisch denken tekort doet maar meer nog het Verlichtingsdenken.

Songul Arslan schrijft een recensie over het nieuwe boek van Anja Meulenbelt over het Israëlisch-Palestijns conflict: 'Oorlog als er vrede dreigt'.

Het Israëlisch-Palestijns conflict is er een van vele hoofdbrekens. Het is een van die conflicten waar je het in discussies maar niet over eens kunt worden. Discussies over dit conflict raken al snel verhit en worden haast net zo explosief als de situatie in Gaza.

Wat ik vaak mis in deze discussies en gesprekken is een inclusie van de historische feiten. Niet alleen de historische feiten die het ene standpunt benadrukken, maar alle feiten die relevant zijn voor de verschillende standpunten. Die zijn belangrijk omdat de historische acties van de betrokkenen bij het conflict inzicht in de problematiek bieden.

Anja Meulenbelt tijdens de presentatie van haar boek (Bron foto)

Adel van de geest is een boek van Rob Riemen, een Nederlandse essayist en directeur van het Nexus Instituut dat hij heeft opgericht. De titel van het boek is intrigerend. Adel van de geest is het grote Idee, in navolging van grote denkers, schrijvers, filosofen en intellectuelen, waarbij het leven gezien wordt als een zoektocht naar waarheid, schoonheid en de cultivering van de menselijke ziel. Zo leven is een kunst, het is menselijke waardigheid. Dit alles heeft een link met de literatuur. Literatuur is ook een kunstvorm en via de literatuur kun je je in de geestelijke wereld onderdompelen.

Ga door met lezen van "Adel van de geest "...

De geschiedenis zit vol zondebokken. Als er een significante gebeurtenis plaats vond, dan werd er direct een zondebok aangewezen. Vaak kwam die niet uit de lucht vallen, maar was die al in de gedachten van mensen aanwezig. Bepaalde gebeurtenissen werden alleen maar aangegrepen om met zondebokken af te kunnen rekenen.

Toen het Romeinse Rijk in verval raakte en stuiptrekkingen vertoonde, werden Christenen als zondebokken aangewezen. Het Romeinse Rijk stortte in doordat het de economische verplichtingen niet meer kon nakomen. De inwoners van Rome hadden relatief lang in luxe -en eigenlijk kun je wel zeggen in decadentie- geleefd zonder dat zij er belasting voor hoefden te betalen. Belasting betalen, dat deden de inwoners van de provincies van het Romeinse Rijk voor hen wel.

De afgelopen weken was de Nederlandse politiek spannender dan ooit. De val van het zoveelste kabinet Balkenende was slechts het topje van de ijsberg. Politici die hun vertrek uit de politiek aankondigen, was aan de orde van de dag. Daarmee rees de vraag hoe stabiel onze politiek en democratie in Nederland nu eigenlijk is. Die instabiliteit kan te maken hebben met het feit dat de ideologische basis van de partijen is verdwenen.

Vroeger leek alles zo simpel en eenvoudig.

Veel mooie zaken zijn in het Westen ontstaan. Een greep uit die pracht van mooie zaken is de Verlichting, verfijnde vormen van kunst en ontroerende literatuur. In de toenmalige stadstaat Athene in Griekenland is de democratie maar ook de moeder aller wetenschappen, de filosofie, ontstaan. Er wordt wel eens beweerd dat juist de filosofie daar in Athene is ontstaan door de bijzondere lichtval die deze Europese stad heeft. Je zou kunnen zeggen dat de Griekse filosofen letterlijk het licht gezien hadden en daardoor in een zodanige gemoedstoestand waren gekomen, dat ze deze met hun medemensen konden delen.

Naast de filosofie is democratie een van de mooiste dingen die de Grieken met ons gedeeld hebben. Maar democratie is niet alleen van de Grieken of alleen van het Westen. Democratie is van iedereen. Om die reden is het ‘brengen’ van democratie in een land dan ook in mijn optiek een vreemde gebeurtenis. Dit brengen van democratie wordt ook wel het exporteren van democratie genoemd. Het suggereert dat democratie een tastbaar product is dat van het ene land naar het andere overgebracht kan worden, als ware het een pakketje.

Het Westen is lang dominant geweest als het gaat om politieke, economische maar ook culturele waarden. Vrijheid en democratie lijken bijna inherent aan het Westen en lang hebben mensen van buiten met afgunst naar deze waarden gekeken. Vrijheid en democratie zijn inderdaad waarden waar men afgunstig op zou moeten zijn en deze waarden zijn niet zo vanzelfsprekend als we denken. Wij hebben dan ook de verantwoordelijkheid deze te koesteren.